Descrizione
La chiesa rurale di San Basilio, dista circa 3 km dal paese di Decimoputzu, sorge in prossimità del rio Matta, in un’area frequentata già in epoca Bizantina e probabilmente abitata da una comunità monastica orientale intitolata a San Basilio. La prima documentazione dell’edificio arriva dalle rendite ecclesiastiche cagliaritane del 1365, dove è menzionata la Iglesia de Sant Basil nella villa di Deximo Pupus di cui però non si ha nessuna notizia descrittiva. Il complesso di San Basilio si articola in vari ambienti; la chiesa, intesa come spazio destinato al culto liturgico, ha una impostazione planimetrica a croce antoniana o a tau, in quanto è priva del braccio superiore. Si tratta sostanzialmente di due vani rettangolari che si intersecano, uno costituisce la navata e l’altro il transetto; alla navata si accede tramite tre aperture, due laterali semplici e rettangolari ed una con un arco a sesto ribassato. Sopra il portale, al centro della facciata si apre un oculo, in origine unica finestra di tutto l’edificio. La copertura a due falde è a capriate lignee e tegole sarde. Alla facciata a capanna si addossa un portico quadrato, di proporzioni quasi simili all’ambiente di culto che abbraccia simmetricamente la linea del transetto. La copertura articolata a due spioventi è in legno ed è sostenuta da otto pilastri in blocchi di tufo, quattro centrali e quattro laterali, e dal grande arco di accesso al portico. Su questo arco si innalza un campanile a vela. Il fonte battesimale, con funzione di acquasantiera, si trova addossato alla parete di sinistra vicino all’ingresso principale, oggi privo della parte superiore in legno che lo ricopriva, e proviene dalla chiesa parrocchiale di N.S. delle Grazie. Per quanto riguarda la pala dell’altare notiamo nella tela dipinti San Basilio e la Madonna secondo un’iconografia consolidata che li raffigura spesso insieme.
Sa crèsia de sartu de Santu Basili, est a largu prus o mancu 3 km de sa bidda de Deximeputzu, si ndi pesat acanta de su riu Matta, in un'àrea frecuentada giai in època Bizantina e cun probabilidadi est stètia fraigada de una comunidadi monàstica orientali intitulada a Santu Basili. Sa prima documentatzioni de s'edifìtziu arribbat de is rèndidas eclesiàsticas casteddàias de su 1365, innui est mentovada s'Iglèsia de Sant Basil in sa villa de Dèximo Pupus de innui però non si tenit noa descritiva peruna. Su cumplessu de Santu Basili s'articulat in vàrius ambientis; sa crèsia, cunsiderada cumenti a spàtziu destinau a su cultu litùrgicu, tenit una impostatzioni planimètrica a gruxi antoniana o a tau, in cantu est chentza de su bratzu superiori.
Si tratat in manera sustantziali de duus vanus retangularis chi si ingruxant, unu costìtuit sa navada e s'àteru su gruxeri; a sa navada s'atzedit pro mèdiu de tres aberturas, duas lateralis simpris e retangularis e una cun un'arcu a sestu rebasciau. Apitzus de su portali, a su tzentru de sa fatzada s'aberit una fentanedda tunda, in orìgini ùnica fentana de totu s'edifìtziu. Sa cobertura a duas faldas est in capriadas de linna e tèulas sardas. A sa fatzada a cabanna s'acotzat unu pòrticu cuadrau, de proportzionis giai sìmilis a s'ambienti de cultu chi imprassat in manera simètrica sa lìnia de sa navada.
Sa cobertura articulada a duus sproidòrgius est in linna e est sustentada de otu pilastrus in blocus de tufu, cuatru tzentralis e cuatru lateralis, e de su grandu arcu de atzessu a su pòrticu. Apitzus de cust’arcu si ndi pesat unu campanili a vela. Su fonti po is batiàrius, cun funtzioni de pica po s’acuasanta, s'agatat acotzau a su muru de manca a curtzu a s'intrada printzipali, oi privu de sa parti prus arta in linna chi d’imbussat, e arribat de sa crèsia parrochiali de N.S. de is Gràtzias. Po cantu pertocat sa pàlia de s'altari podeus biri in sa tela pintaus Santu Basili e sa Madonna segundu un'iconografia consolidada chi ddus rafigurat a s'ispissu in paris.